|
12 lutego 2009 roku minęło 200 lat od urodzin Karola Darwina – twórcy teorii ewolucji i pioniera badań ekspresji mimicznych. Rok 2009 został ogłoszony rokiem Darwina, przez wielu uważanego za największego naukowca XIX wieku. Jego książka O wyrazie uczuć u człowieka i zwierząt wydana po raz pierwszy w 1972 roku, po takich dziełach jak O powstawaniu gatunków i Pochodzenie człowieka, dostarczyła nie tylko kolejnych empirycznych dowodów potwierdzających jego teorię, była także prezentacją psychologii ewolucyjnej – nowej idei, która długo musiała czekać na swoją realizację w badaniach prowadzonych przez psychologów.
Nie ma przesady w stwierdzeniu, że „mimo pewnych historycznych aspektów, jakie wykazuje ta książka [O wyrazie…] ma ona jednak i dziś wielkie znaczenie jako podstawowe dzieło opisujące gesty i mimikę w sposób porównawczy.” Nie mało hipotez i intuicji Darwina w odniesieniu do ekspresji mimicznych potwierdzono we współcześnie prowadzonych badaniach, a wiele innych wciąż jeszcze czeka na poddanie ich testom empirycznym. W Emotion inside out , opublikowanej w 130 rocznicę wydania O wyrazie, wybitni naukowcy reprezentujący róże dziedziny (zajmujący się emocjami u zwierząt, rozwojem emocji, ekspresjami emocjonalnymi i fizjologią emocji), dokonali przeglądu wyników badań za ten okres. Nie wszystkie poglądy Darwina okazały się trafne, ale trudno dzisiaj zaprzeczyć, że emocje występują nie tylko u człowieka, ale również u zwierząt lub że przynajmniej niektóre ekspresje emocji występujące u ludzi pojawiają się także u naczelnych itd. Darwin był wnikliwym obserwatorem zachowań zwierząt jak i ludzi, nie wyłączając własnych dzieci, najbliższej rodziny i znajomych. Jako jeden z pierwszych stosował fotografie z ekspresjami do badania zdolności do odczytywania emocji z twarzy. Do dzisiaj jest to metoda najczęściej używana w psychologicznych badaniach detekcji podstawowych emocji na podstawie zachowań mimicznych. Był także prekursorem, zapomnianym na kilka dziesięcioleci, w takich dziedzinach psychologii emocji jak badania międzykulturowe czy badania wpływu chorób mózgu na ekspresje mimiczne. Darwin był wytrawnym badaczem mimiki, który zdawał sobie sprawę, że spontaniczna obserwacja twarzy może być zwodnicza. We wstępie do swojej książki O wyrazie.. napisał: „Badanie ekspresji jest trudne, ponieważ ruchy mięśni są często niesłychanie słabe i przelotne. Można czasem wyraźnie zauważyć różnicę, a jednak nie móc stwierdzić, jak sam się przekonałem, na czym ta różnica polega.” Pod tym względem niewiele zmieniło się od czasów Darwina.
|
